Gaurko hitza

du ad. 1. Lehertu, barruko indarrez hautsi. Zahagia zart egiteko puntuan hantu zen. 2. Hautsi, eten, pitzatu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: zartatu, dzart egin, kraskatu, hautsi, apurtu, eten, puskatu, tarrat egin, leher egin. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
Orduan bai gorritu nintzela, bihotzeko dinbi-danba hark zart egingo zidala ematen zinan. [16 ipuin amodiozko, Xabier Mendiguren Elizegi (Susa, 2002)] (Ereduzko [...]

1. du ad. Harritu. 2. da/du ad. Zoli bihurtu, ernatu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: (1) harritu, liluratu, aho zabalik gelditu, harri eta zur gelditu, txunditu (2) aztoratu, beldurtu.  (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
Baina erran behar dizut ezen zure memoriak baino areago harritu eta zurtu ninduela aipu eta anekdota haien lotzeko erakutsi zenuen antzeak eta trebetasunak, zeren, hainbertze [...]

iz. 1. (askotan pl.) Norbaiti gorputzean leunki egindako ukitua, atsegin hartzeko edo emateko egina. 2. Zirkina. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: (1) xera, fereka, losin, ukitze (2) bultzada, zirkin.  (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
Hain-hain goiz ez da jadanik eta irekitzen badigute, atarian behintzat sartu ahal izango gara, ze hemen hotz egiten du. Ondo pentsatuta, atari zabal honek ez [...]

iz. ZOOL. 1. (pl.) Arrainen brankiak. 2. Ik. brankia.(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: brankia, orkatz. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
Eta, arrain haien begi bizien eta zakatz oraindik odoltsuen erdian, arraia handi bat ageri zen, gorrikara, orban ilunez pintarratua, tonu bitxi zoragarriekin margotua; arraia handia usteldurik zegoen, isatsa erortzen zitzaion, haren hegatsen hezur izpiek azal latza zulatzen zuten. [...]

izond. (batez ere B) 1. Entzumenez edo sentimenez mintzatuz, fina, zorrotza. Begi zoliak. 2. Ozen eta argi entzuten den soinua egiten duena. 3. Zerbaitez jabetzeko aparteko ahalmena edo zorroztasuna duen pertsona, argia. 4. Ik. 2 zori. • ZOLI EGON. Arretaz, erne egon; prest egon. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: (1) zorrotz, oharkor, somari, hautemaile, oharti, adikor (2) [...]

iz. Mehatxua. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: mehatxu, amenazo, keinadura, disidu, larderia. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
Sotero marmarka gelditu zen bere bazterrean, ingurukoei zemai txipiena egiteko gauza ez zela. [Sua nahi, Mr. Churchil?, Koldo Izagirre (Susa, 2005)] (Ereduzko Prosa Gaur)

izond. (BN eta L) Zimarkuak edo engainuak egiteko joera duena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: (1) engainu, azpikeria, amarru, iruzur, maula, zelata, satorkeria, azpijoko (2) zin-hartze, konjurazio, elkarkeria, elkar-hartze. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
Lehenagoko jabeak jendaurrean egin zion salaketa Napumoceno jaunari S. Nicolautik etorritako zimarkun txiki bat zela, jende zintzoari iruzur egitera etorritakoa [...] [Napomuceno da Silva Araujo [...]

izond. 1. Zorriz betea. 2. (hed.) Zikina. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: (1) zorritsu, zorrizu (2) zikoitz, zeken, ziztrin, ongose (3) nazkagarri, izorrante.  (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
Alabaina, ekintza hain ohoretsu hau, jantxakur, doilor, bidelapur, asasino, bilau, kirten, zorrez bete, zorrizto eta kasta berdintsukoen esku uzten da. [Eromenaren laudorioa, hitzaurrea] (Ereduzko Prosa Gaur)

iz. Arrazoia, zergatia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: zergati(ko), arrazoi, motibo, kausa, zuzu, okasio, zer, funts, mugigarri, zergatikako. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
Hori, berez, urduritzeko zio aski eta sobera zen niretzat. [Xake mate, Alberto Ladron Arana] (Ereduzko Prosa Gaur)

izond. Kementsua, indartsua, ausarta. Gudari zangarrak.(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: ausart, zuhar, pio, bipil, bihoztun, kementsu, adoretsu, balent, izukaitz, …  (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
Atsoaren hitz jarioak ez zuen etenik; hori, behinik behin, ez zegoen hezur hutsetan; zezen bat bezain indartsua izan behar zuen; haren zangar mardulak miretsi ere egiten zituen. [Parisen sabela, Emile Zola / Karlos Zabala] (Ereduzko [...]