Gaurko hitza

du ad. (L) 1. Kantatu. Maiz biltzen ziren aire zahar edo bertsu zenbait xaramelatzeko. 2. Gozotasunez hitz egin, hizketarako trebezia izan. Ibarnegaraik ederki zekien xaramelatzen elea.
Sinonimoak: (1) xaramela jo, txilibitu jo (2) txorrotxio egin (3) sorgindu, zoratu, enkantatu (4) abestu.  (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

Hala ere, Grigoriren begi liluragarri haiek bazuten oraindik nahikoa indar inguruko jendea [...]

iz. 1. Laztana, fereka. Xera samurrak. 2. Amultsutasuna, maitasuna. Xerazko hitzak. 3. Abegia. Xera ona egingo dizute beti han, eurak horrelakoxe hortzargiak dira. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: (1) laztan, fereka, losin (2) maitasun, laztan, onginahi (3) abegi, harrera, errezibimendu, balaku.  (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

Potzolorekin nirekin baino luzeago joan zitzaion kafe gozatzea, ez baitzuen xera pare [...]

du ad. (L) 1. Kantatu. Maiz biltzen ziren aire zahar edo bertsu zenbait xaramelatzeko. 2. Gozotasunez hitz egin, hizketarako trebezia izan. Ibarnegaraik ederki zekien xaramelatzen elea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: (1) abestu (2) sorgindu, zoratu, enkantatu.  (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

Dominiquek, aldiz, arazorik batere ez zuela zirudien; are gehiago, ezagutzen ez zituen marinel kantuak xaramelatu zituen. [...]

iz. (Ipar.) Atsekabea, pena. Etxerat jinen zira / xangri(n) handirekin. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
Sinonimoak: pena, damu, arrangura, bihozmin, atsekabe. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
Orain nire kausaz zaude atsekabetan; nigandik datozkizun xangrin horiek bere izanean diraute oraino, eta ni, aldiz, zoriontsua naiz. [Harreman arriskutsuak, Choderlos de Laclos / Jon Muñoz] (Ereduzko Prosa Gaur)

1. du ad. Zerbaiti gainean duen ura edo hezetasuna kendu. 2. da/du ad. Lehortu. Atorra bustia suan xukatu da.
Sinonimoak: lehortu, idortu, ihartu, elkortu…
Emakumeek zapi txuri bana atera zuten soinekoaren poltsikotik eta negar malkoak xukatu zituzten. [Itzarri nahi ez zuen printzesa, Felipe Juaristi]

1. da/du ad. Garbitu. 2. du ad. Dirua alferrik gastatu. Irabaziak edaritan xahutu. 3. du ad. Hondatu, suntsitu. Etsaiak suaz xahutu du hiria. 4. da/du ad. FIS. Fenomeno bat astiro-astiro desagertu edo moteldu nabariezina izan arte.
Sinonimoak: (1) garbitu, araztu, ikuzi, babitu, txukundu (2) eralgi, gastatu, kapustu, alferrik galdu, parrastatu, irion, malapartatu (3) desegin, hondatu, suntsitu, [...]

du ad. Pertsona edo animaliak erasora bultzatu. Zakurrik ez nizun xaxatuko, formal etorri bazina.
Sinonimoak: akuilatu, zirikatu, kilikatu, kinatu…
Egun batez, arbolari lotua zeukan pitbull bat askatu eta gizonaren kontra xaxatu zuen. [Zakurra, zeure laguna, Gotzon Garate]